Veel mensen denken dat de rechter in een ivoren toren leeft. Dat het een kille plek is waar men alleen wetboeken openslaat, letters weegt en vonnissen als ijspegels naar beneden gooit. Maar als je goed luistert naar de woorden van de Hof-president, dan zie je een heel ander plaatje. Daarom heb ik besloten om dit Column te schrijven van de belangrijke zaken die zijn gezegd en de leidraad die, voor ook wij als burgers om te geloven in ons rechtssysteem.
Rechter zijn in ons Suriname van vandaag is geen koud werk. Het is een zware balanceer-act en een eenzaam beroep waarin de hele samenleving direct op je schouders drukt.
De Hof-president legde de vinger op een zere, maar heel menselijke plek: hoe de rechter zich voelt in zijn werk. Als unus juddex – de rechter die alleen beslist – zit je daar in je eentje in de stilte van je kamer een vonnis te schrijven. Het is een eenzame plek. Want de beslissingen die je daar neemt, zijn in de echte wereld bijna nooit populair. Voor de partij die wint, is de rechter de koning; maar voor de partij die verliest, is de rechter een nul. Wat voor de één aanvoelt als het hoogste recht, voelt voor de ander als het grootste onrecht.
En die beslissingen snijden diep in de Surinaamse gezinnen. Rechters moeten echtgenoten scheiden en beslissen wie de kinderen krijgt. Ze ontzetten ouders uit de ouderlijke macht, bevelen de ontruiming van gezinnen uit hun woning of winkelpand, verklaren ondernemingen failliet en sluiten mensen op met hoge gevangenisstraffen. Dat werk doe je niet in de lucht. Je doet het in een samenleving met een grote diversiteit aan bevolkingsgroepen en geloven, in een tijd waarin de rechtsstaat overal ter wereld onder druk staat en mensen met schuilnamen op social media klaarstaan om je zomaar te bekladden.
Juist daarom was de roep van de Hof-president zo belangrijk: de kwaliteiten die een rechter vandaag de dag nodig heeft, gaan veel verder dan de droge wetboek artikelen. Natuurlijk moet je deskundig en integer zijn. Maar wie rechtspreekt in Suriname, moet de couleur locale snappen; je moet omgevingsbewust zijn, weten wat er speelt op de vloer en een groot incasseringsvermogen hebben. Je moet stressbestendig zijn en rustig kunnen blijven.
De president riep de rechters op om niet alleen naar de harde feiten en wetten te kijken, maar op die hele route bovenal mens te blijven. Dat betekent dat je het werk op de zitting met Common Sense – met gezond verstand – moet doen. Je moet als rechter ook een beetje socioloog en psycholoog zijn. Je moet de rechtzoekende en de advocaat écht aanhoren, ze de ruimte geven om hun verhaal te doen en daarna je beslissing in begrijpelijke taal uitleggen.
De mooiste en diepste les uit zijn toespraak was de herinnering dat we allemaal maar gewone stervelingen zijn. Hij zei duidelijk: realiseer je goed dat met de maat waarmee je meet, je op een dag – in dit leven of in een volgend leven – zelf gemeten zult worden. Dit is een harde oproep om het recht nooit los te zien van menselijkheid.
Het dwingt de rechter om, ondanks de strenge onpartijdigheid, de handen over het hart te laten strelen wanneer de menselijke tragiek in de rechtszaal daarom vraagt. Want het Hof zoekt geen robots die alleen maar kil de wet toepassen of met pragmatische spreadsheets werken. Het zoekt een evenwichtige rechtsbedeling. En die oprechte gerechtigheid komt pas wanneer de wet, het verstand én het menselijke hart goed in balans zijn.
Uiteindelijk moet de burger geloof kunnen hebben in een eerlijk rechtssysteem en geloven in rechtvaardigheid met onafhankelijke beslissingen, maar vooral met een hand op het hart strelend en een sociaal gevoel. De burger moet zich, ongeacht het vonnis dat valt, altijd kunnen bouwen op rechtszekerheid en een onwankelbaar vertrouwen in het rechtssysteem.
Sookram D. " Ram"
CEO- Aardbol Nieuws / hoofdredacteur
Geen opmerkingen:
Een reactie posten