Historische verplichtingen blijven knellen: Suriname schendt nog altijd collectieve rechten van binnenlandbewoners

 

PARAMARIBO — Hoewel Suriname het Amerikaans Verdrag voor de Rechten van de Mens (AVRM) officieel heeft ondertekend, blijft het land op grote schaal in gebreke bij het naleven van de verdragsverplichtingen. Het uitblijven van een wettelijke regeling voor de collectieve grondenrechten van inheemse en tribale volken zorgt voor aanhoudende internationale schendingen. Daarnaast verloopt de uitvoering van historische vonnissen van het Inter-Amerikaans Hof voor de Rechten van de Mens (IACHR) uiterst traag en onvolledig.

Suriname is in het verleden herhaaldelijk en hardhandig veroordeeld door het Inter-Amerikaans Hof wegens het systematisch schenden van de eigendomsrechten van binnenlandbewoners. Dit gebeurde onder meer in de internationaal bekende rechtszaken van de Moiwana-gemeenschap, het Saramaka-volk en de Kaliña- en Lokono-volken. Desondanks is de staat Suriname doorgegaan met het eenzijdig uitgeven van grootschalige economische concessies voor houtkap en goudwinning binnen de traditionele leefgebieden van deze gemeenschappen, zonder hun voorafgaande en geïnformeerde toestemming.

Decennialange vertraging van wetgeving

De definitieve juridische verankering van de leefgebieden bevindt zich al decennia in een politieke spagaat. De 'Wet Collectieve Rechten Inheemse en Tribale Volken' moet de eigendomsrechten formeel regelen, maar de behandeling van deze ontwerpwet in De Nationale Assemblée (DNA) verloopt uiterst moeizaam. Door politieke onenigheid en het beschermen van economische belangen in het binnenland blijft de wetgeving uit, waardoor de fundamentele mensenrechten van de inheemse en tribale volken in de dagelijkse praktijk nog steeds niet worden erkend.

De trage opstelling van de opeenvolgende regeringen strekt zich ook uit tot de financiële en morele rechtsherstelverplichtingen die door het IACHR zijn opgelegd. Dit is in het bijzonder pijnlijk zichtbaar bij de slachtoffers en nabestaanden van het bloedbad van Moiwana (1986). De vonnisrechten — waaronder officiële excuses, schadevergoedingen en de strafrechtelijke vervolging van de daders — zijn tot op de dag van vandaag niet volledig of slechts symbolisch uitgevoerd.

Internationale druk stijgt

Door het structureel negeren van de internationale rechterlijke uitspraken neemt de druk op de Surinaamse overheid vanuit de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) en mensonrechtenorganisaties toe. Critici waarschuwen dat Suriname haar internationale geloofwaardigheid volledig verliest als zij enerzijds verdragen ondertekent om buitenlandse investeringen aan te trekken, maar anderzijds weigert de fundamentele rechten van haar eigen oorspronkelijke bewoners wettelijk te beschermen. Het grondenrechtenvraagstuk blijft hierdoor een tikkende tijdbom voor de nationale eenheid en de rurale ontwikkeling in het binnenland.