PARAMARIBO — Suriname bevindt zich in een juridische en diplomatieke spagaat door een omstreden immuniteitsovereenkomst met de Verenigde Staten. Hoewel ons land sinds 15 juli 2008 officieel partij is bij het Statuut van Rome — het oprichtingsverdrag van het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag —, heeft de overheid destijds een bilateraal akkoord met Washington getekend dat Amerikaanse burgers beschermt tegen uitlevering aan dit hof. Mensenrechtenorganisatie Amnesty International stelt onomwonden dat Suriname met het handhaven van deze deal zijn internationale verplichtingen schendt.
Het Statuut van Rome verplicht alle aangesloten lidstaten om verdachten van zware internationale misdrijven, zoals oorlogsmisdrijven, genocide of misdrijven tegen de menselijkheid, direct aan te houden en over te dragen aan het ICC wanneer het hof hierom vraagt. Dit principe van universele rechtvaardigheid werd door Suriname officieel bekrachtigd.
De politieke realiteit sloeg echter een ander pad in toen de regering destijds onder zware diplomatieke druk van Washington bezweek. Suriname ondertekende een zogenaamde Artikel 98-overeenkomst met de VS. In dit bilaterale verdrag is vastgelegd dat Amerikaanse staatsburgers, militairen en regeringsfunctionarissen die zich op Surinaams grondgebied bevinden, onder geen beding mogen worden uitgeleverd aan het ICC in Den Haag.
Principiële schending zonder feitelijke uitlevering
In de praktijk heeft Suriname tot op heden nooit daadwerkelijk een Amerikaans staatsburger of een andere verdachte aan het Internationaal Strafhof in Den Haag uitgeleverd. Er is dan ook geen sprake van een concreet incident waarbij een persoon fysiek is overgedragen. De schending waar Amnesty International en internationale juristen op doelen, is dan ook een juridische en principiële schending van de internationale rechtsorde.
Volgens het internationaal recht mag een lidstaat namelijk geen tweezijdig verdrag sluiten of handhaven dat de verplichtingen van een groter, multilateraal mensenrechtenverdrag opzettelijk blokkeert. Door de Artikel 98-overeenkomst met de Verenigde Staten overeind te houden, heeft Suriname op papier beloofd om Amerikaanse burgers bij zware internationale misdaden te beschermen. Dit loutere feit wordt gezien als een schending, omdat Suriname hiermee de facto kiest voor diplomatieke bescherming van Amerikanen boven de universele regels van het internationale strafrecht.
Gevaarlijke cultuur van straffeloosheid
Washington zette destijds wereldwijd kleinere ontwikkelingslanden onder druk om deze bilaterale immuniteitsdeals te tekenen. Landen die weigerden mee te werken, riskeerden het stopzetten van Amerikaanse militaire hulp, economiche sancties of het intrekken van cruciale buitenlandse overheidssteun. Voor opeenvolgende Surinaamse regeringen woog het behoud van de goede diplomatieke en financiële banden met de Verenigde Staten uiteindelijk zwaarder dan de strikte, onvoorwaardelijke naleving van het Haagse strafhofverdrag.
De kwestie blijft een actueel en juridisch zwaard van Damocles boven het Surinaamse buitenlandse beleid hangen. Terwijl het internationale recht stelt dat multilaterale verdragen zoals het Statuut van Rome altijd zwaarder wegen dan bilaterale deals, dwingt de Artikel 98-overeenkomst Suriname in feite tot weigering wanneer het ICC om de uitlevering van een Amerikaanse burger zou vragen. Zolang deze immuniteitsovereenkomst niet officieel door Paramaribo wordt opgezegd, blijft Suriname in de boeken van internationale waarnemers staan als een land dat strategisch kiest welke mensenrechtenverdragen het wel of niet naleeft.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten